Lễ dạm ngõ là gì, cần chuẩn bị những gì?

Lễ dạm ngõ là gì và có ý nghĩa thế nào?

Lễ dạm ngõ là nghi lễ mở đầu trong chuỗi cưới hỏi truyền thống của người Việt. Nhà trai mang lễ vật nhỏ sang nhà gái để chính thức ra mắt, bày tỏ mong muốn hai gia đình kết thông gia. Sau buổi này, đôi trẻ được hai bên công nhận là đã có hôn ước, và hai nhà bắt đầu bàn tới lễ ăn hỏi, lễ cưới.

Chữ "dạm" mang nghĩa hỏi ý, thăm dò; "ngõ" là cổng nhà. Hiểu nôm na là nhà trai đến "gõ cửa" nhà gái. Ngày trước, lễ này còn là dịp để hai bên tìm hiểu gia cảnh của nhau. Ngày nay, khi đôi bạn đã quen nhau lâu, dạm ngõ chủ yếu mang ý nghĩa ra mắt chính thức giữa người lớn hai nhà.

Lễ dạm ngõ gồm những ai tham dự?

Thành phần dạm ngõ thường gọn, mỗi bên chỉ vài người. Nhà trai gồm bố mẹ chú rể, chú rể và có thể thêm một người đại diện họ hàng có uy tín để phát biểu. Nhà gái gồm bố mẹ cô dâu, cô dâu và vài người thân gần như ông bà, cô dì chú bác ruột.

• Người phát biểu nhà trai: thường là bố chú rể, hoặc một người lớn tuổi trong họ được nhờ thay mặt.
• Người đáp lời nhà gái: thường là bố cô dâu hoặc người lớn nhất trong nhà.
• Số người mỗi bên: nhiều nơi chỉ khoảng năm đến mười người. Nhà trai nên hỏi trước nhà gái để đi số người vừa phải, tránh làm nhà gái bị động khi tiếp khách.

Ở nhiều nơi miền Bắc, người ta để ý chọn người đi dạm ngõ là người có gia đình êm ấm, con cháu đầy đủ, coi như lời chúc may mắn cho đôi trẻ. Đây là quan niệm tùy gia đình, không bắt buộc.

Lễ vật dạm ngõ gồm những gì?

Lễ vật dạm ngõ đơn giản, mang tính tượng trưng. Phổ biến nhất là trầu cau, chè (trà), rượu, thuốc lá, có nơi thêm bánh kẹo hoặc hoa quả. Lễ vật thường xếp gọn trên một hoặc hai mâm (tráp), không cần nhiều như lễ ăn hỏi.

Trình tự buổi lễ dạm ngõ diễn ra như thế nào?

Một buổi dạm ngõ thường kéo dài khoảng một đến hai giờ, theo trình tự: nhà trai đến đúng giờ đã hẹn, trao lễ vật, đại diện hai bên giới thiệu và phát biểu, nhà gái đặt lễ lên bàn thờ thắp hương, rồi hai gia đình ngồi uống nước, trò chuyện và bàn các việc tiếp theo.

1. Nhà trai đến nhà gái theo giờ đã hẹn. Nhiều gia đình xem ngày giờ đẹp trước, tùy quan niệm từng nhà.
2. Chú rể (hoặc người đi cùng) bê lễ vào nhà. Nhà gái ra đón và mời ngồi.
3. Đại diện nhà trai giới thiệu thành phần, nói lý do đến và trao lễ.
4. Đại diện nhà gái nhận lễ, giới thiệu người nhà và đáp lời.
5. Bố mẹ cô dâu hoặc cô dâu đặt lễ lên bàn thờ, thắp hương báo cáo tổ tiên.
6. Hai gia đình trò chuyện, bàn tính ngày ăn hỏi, ngày cưới và những việc liên quan.
7. Nhà trai xin phép ra về. Có nhà gái giữ lại dùng bữa cơm thân mật, tùy gia đình.

Lời phát biểu không cần dài hay văn vẻ. Chỉ cần giới thiệu rõ ràng, cảm ơn nhà gái đã tiếp đón và nói mong muốn của gia đình. Nếu muốn buổi lễ trang trọng hơn khi chụp ảnh, nhiều gia đình treo phông nền hoặc chiếu slide có tên hai bên; bạn có thể tự làm một bản như vậy ở trang slide và phông nền dạm ngõ.

Đi dạm ngõ mặc gì cho phù hợp?

Trang phục dạm ngõ nên lịch sự, kín đáo, màu sắc nhã nhặn. Nam thường mặc sơ mi, quần âu, có thể thêm vest. Nữ có thể mặc áo dài, váy liền hoặc bộ đồ công sở. Cô dâu hay chọn áo dài màu nhẹ để ảnh đẹp mà vẫn hợp không khí gia đình.

• Hai gia đình nên trao đổi trước tông màu để ảnh chụp hài hòa, nhất là khi định chụp ảnh chung.
• Tránh trang phục quá sặc sỡ, quá ngắn hoặc quá cầu kỳ, vì đây là buổi gặp gỡ người lớn.
• Một số gia đình tránh màu đen hoặc trắng toàn bộ vì cho là không hợp dịp vui. Quan niệm này tùy nhà, có thể hỏi trước cho chắc.

Trong buổi dạm ngõ, hai nhà nên bàn những gì?

Ngoài việc ra mắt, dạm ngõ là dịp tốt nhất để hai gia đình thống nhất các việc lớn của đám cưới. Nên bàn về ngày ăn hỏi, ngày cưới, số tráp ăn hỏi, quy mô tiệc, nơi tổ chức và cách chia các khoản. Bàn sớm giúp tránh hiểu lầm về sau.

• Ngày ăn hỏi và ngày cưới: dự kiến khoảng thời gian, ai sẽ xem ngày nếu gia đình có xem.
• Có gộp ăn hỏi với cưới không, hay làm riêng từng lễ.
• Số tráp ăn hỏi và lễ vật nhà gái mong muốn, nếu có.
• Quy mô tiệc: tổ chức ở nhà, nhà hàng hay cả hai; mỗi bên dự kiến mời bao nhiêu khách.
• Cách chi trả: tiệc chung hay mỗi bên lo một tiệc riêng.
• Những phong tục riêng của mỗi nhà, ví dụ lễ xin dâu, lễ lại mặt, nghi thức tôn giáo.

Không cần chốt hết mọi chi tiết ngay trong buổi đầu. Nhưng nếu hai nhà nói được những điểm chính, đôi trẻ sẽ dễ dàng lên kế hoạch hơn, ví dụ bắt đầu lập danh sách khách mời dựa trên quy mô đã thống nhất.

Cần lưu ý gì để buổi dạm ngõ suôn sẻ?

Điều quan trọng nhất là đôi trẻ làm cầu nối: báo trước cho mỗi bên biết thành phần, lễ vật, giờ giấc và những điều gia đình kia để ý. Khi hai bên đã nắm thông tin, buổi gặp sẽ thoải mái, không ai bị bất ngờ.

• Nhà gái chuẩn bị trước chỗ ngồi, nước trà, bánh kẹo và dọn bàn thờ để đặt lễ.
• Chuẩn bị sẵn vài ý cho người phát biểu, tránh lúng túng khi bắt đầu.
• Không nên nói chuyện tiền bạc quá chi tiết ngay trước mặt đông người; những khoản cụ thể có thể để đôi trẻ trao đổi riêng rồi thưa lại với bố mẹ.